VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Joachim von Ribbentrop

stracony w 1946 r. 1893–1946

Joachim von Ribbentrop był ministrem spraw zagranicznych III Rzeszy w latach 1938–1945 i jednym z czołowych architektów niemieckiej dyplomacji, która przygotowała grunt pod wojnę napastniczą w Europie. Odpowiada za współtworzenie sojuszy umożliwiających agresję, za pakt z ZSRR z 1939 r. otwierający drogę do napaści na Polskę oraz za dyplomatyczne naciski na państwa sojusznicze, by wydawały swoich żydowskich obywateli na deportacje do niemieckich obozów zagłady.

Wojna napastniczaZbrodnie wojenneZbrodnie przeciw ludzkościZagłada ŻydówInne ludobójstwa

Rola w aparacie zbrodni

Ribbentrop, były przedstawiciel handlowy, wszedł do najbliższego otoczenia Adolfa Hitlera jako doradca do spraw zagranicznych, a od 1936 r. był ambasadorem Rzeszy w Londynie. W lutym 1938 r. objął urząd ministra spraw zagranicznych i uczynił z niemieckiego resortu dyplomacji narzędzie polityki podboju. Jego zadaniem nie była mediacja czy zapobieganie wojnie, lecz jej dyplomatyczne przygotowanie: budowanie sojuszy, wywieranie presji na sąsiadów i uwiarygadnianie niemieckich roszczeń terytorialnych.

Kluczowym elementem tej roli było wynegocjowanie w sierpniu 1939 r. paktu o nieagresji między Niemcami a Związkiem Radzieckim (paktu Ribbentrop–Mołotow) wraz z tajnym protokołem dzielącym Europę Środkowo-Wschodnią na strefy wpływów. Porozumienie to bezpośrednio umożliwiło niemiecką napaść na Polskę 1 września 1939 r. i rozpętanie II wojny światowej. Ribbentrop uczestniczył także w wymuszaniu układów na państwach zależnych oraz w dyplomatycznym osłanianiu kolejnych aktów agresji.

Aparat, którym kierował, nie ograniczał się do klasycznej dyplomacji. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych pod jego zwierzchnictwem czynnie włączyło się w realizację polityki zagłady — koordynowało z sojusznikami i państwami satelickimi wydawanie ludności żydowskiej, a jego przedstawiciele naciskali na rządy Węgier, Rumunii, Słowacji, Chorwacji i innych, by deportowały Żydów do niemieckich ośrodków masowej zagłady.

Zbrodnie i ofiary

Odpowiedzialność Ribbentropa obejmuje udział w planowaniu i prowadzeniu wojny napastniczej oraz współudział w zbrodniach przeciwko ludzkości, w tym w Zagładzie Żydów. Jako minister spraw zagranicznych wykorzystywał dyplomację do rozszerzania panowania Rzeszy i do wciągania jej sojuszników w zbrodnie ludobójstwa. Trybunał w Norymberdze uznał go za winnego we wszystkich czterech punktach oskarżenia.

  • Współtworzenie paktu Ribbentrop–Mołotow (1939) z tajnym protokołem, który otworzył drogę do napaści na Polskę i podziału Europy Środkowo-Wschodniej.
  • Dyplomatyczne przygotowanie i osłanianie agresji przeciwko kolejnym państwom Europy, wbrew traktatom i prawu międzynarodowemu.
  • Naciski na rządy państw sojuszniczych i satelickich (m.in. Węgry, Rumunia, Słowacja, Chorwacja), by wydawały ludność żydowską na deportacje do niemieckich obozów zagłady.
  • Współudział w polityce eksterminacji Żydów europejskich oraz w prześladowaniach ludności okupowanych terytoriów.
ok. 1,5 mln ofiar (przedział 1–3 mln)

Szacunek odzwierciedla rolę Ribbentropa w budowaniu sojuszy dla wojny napastniczej i w naciskach na deportacje Żydów. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Joachim von Ribbentrop został ujęty przez wojska alianckie i postawiony przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze jako jeden z głównych oskarżonych. Trybunał uznał go winnym we wszystkich czterech punktach aktu oskarżenia: spisku przeciwko pokojowi, zbrodni przeciwko pokojowi (planowania i prowadzenia wojny napastniczej), zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości.

Wyrokiem z 1 października 1946 r. został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie 16 października 1946 r. w Norymberdze — Ribbentrop był pierwszym ze straconych tego dnia głównych zbrodniarzy nazistowskich.

Źródła