VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Karl Dönitz

skazany; zmarł w 1980 r. 1891–1980

Karl Dönitz był niemieckim admirałem, twórcą i naczelnym dowódcą floty U-Bootów, a od 1943 roku naczelnym dowódcą całej Kriegsmarine. Po samobójstwie Hitlera, na mocy jego testamentu, w maju 1945 roku objął urząd głowy państwa III Rzeszy i firmował ostatnie dni reżimu oraz kapitulację. Odpowiada za prowadzenie wojny napastniczej na morzu oraz za zbrodnie wojenne popełnione w toku bezwzględnej wojny podwodnej.

Wojna napastniczaZbrodnie wojenne

Rola w aparacie zbrodni

Dönitz był głównym architektem niemieckiej wojny podwodnej. Od 1935 roku organizował flotę U-Bootów, a od 1939 roku dowodził nią jako Befehlshaber der U-Boote, rozwijając taktykę „wilczych stad” wymierzoną w alianckie konwoje na Atlantyku. W styczniu 1943 roku zastąpił Ericha Raedera na stanowisku naczelnego dowódcy Kriegsmarine i awansował do stopnia Großadmirała, stając się jednym z czołowych dowódców Wehrmachtu i najbliższym Hitlerowi oficerem floty.

Nie ograniczał się do zadań czysto wojskowych. Publicznie utożsamiał się z reżimem, propagował fanatyczną walkę do końca i wydawał rozkazy nakazujące marynarzom trwanie na pozycjach nawet w sytuacji beznadziejnej. W testamencie politycznym Hitler wyznaczył go na swojego następcę jako Prezydenta Rzeszy i naczelnego dowódcę sił zbrojnych — 30 kwietnia 1945 roku Dönitz objął to stanowisko.

Jako głowa państwa kierował tzw. rządem we Flensburgu, który firmował bezwarunkową kapitulację Niemiec w maju 1945 roku, lecz jednocześnie starał się przedłużać walkę na wschodzie i podtrzymywał ciągłość instytucji reżimu do chwili aresztowania przez aliantów 23 maja 1945 roku.

Zbrodnie i ofiary

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy uznał Dönitza za winnego udziału w planowaniu i prowadzeniu wojny napastniczej oraz zbrodni wojennych związanych z prowadzeniem nieograniczonej wojny podwodnej. Na jego rozkaz U-Booty prowadziły ataki bez ostrzeżenia na statki handlowe, co pochłonęło życie tysięcy marynarzy floty handlowej i pasażerów na Atlantyku i innych akwenach.

  • Nieograniczona wojna podwodna — ataki bez ostrzeżenia na alianckie i neutralne statki handlowe, prowadzące do śmierci dziesiątek tysięcy marynarzy floty handlowej i cywilów na Atlantyku, Morzu Śródziemnym i innych akwenach.
  • Tzw. rozkaz Laconia (1942) — polecenie zaprzestania ratowania rozbitków z zatopionych statków, odczytywane jako zachęta do porzucania ocalałych na pewną śmierć.
  • Firmowanie reżimu i podtrzymywanie oporu do końca — jako następca Hitlera i szef rządu we Flensburgu współodpowiadał za przedłużanie działań wojennych mimo nieuchronnej klęski.
ok. 30 tys. ofiar (przedział 20–50 tys.)

Szacunek obejmuje ofiary śmiertelne wojny podwodnej i działań morskich prowadzonych pod dowództwem Dönitza. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Karl Dönitz został osądzony przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze jako jeden z głównych zbrodniarzy wojennych. Odpowiadał z trzech aktów oskarżenia: spisku, zbrodni przeciw pokojowi oraz zbrodni wojennych. Trybunał uznał go za winnego zbrodni przeciw pokojowi (prowadzenie wojny napastniczej) oraz zbrodni wojennych, natomiast uniewinnił od zarzutu udziału w spisku.

1 października 1946 roku Dönitz został skazany na 10 lat pozbawienia wolności — najniższą karę spośród skazanych w głównym procesie norymberskim. Odbył ją w całości w więzieniu Spandau w Berlinie, wychodząc na wolność w 1956 roku. Nigdy nie okazał skruchy wobec reżimu, któremu służył. Zmarł jako wolny człowiek 24 grudnia 1980 roku w Aumühle.

Źródła