VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Walther Funk

skazany; zmarł w 1960 r. 1890–1960

Walther Funk (1890–1960) był ministrem gospodarki Rzeszy i prezesem Reichsbanku — jednym z głównych zarządców gospodarczego aparatu III Rzeszy. Odpowiada za rugowanie Żydów z życia gospodarczego, a przede wszystkim za finansowe zaplecze grabieży: to Reichsbank pod jego kierownictwem przyjmował i przetapiał złoto oraz kosztowności zrabowane ofiarom obozów zagłady.

Zbrodnie wojenneZbrodnie przeciw ludzkościZagłada ŻydówPraca przymusowa

Rola w aparacie zbrodni

Funk był dziennikarzem gospodarczym i redaktorem, który wcześnie związał się z ruchem nazistowskim — do NSDAP wstąpił w 1931 r. — i pełnił rolę pośrednika między Adolfem Hitlerem a niemieckim wielkim przemysłem. Po przejęciu władzy piął się w hierarchii propagandowej i gospodarczej, by w 1938 r. zastąpić Hjalmara Schachta na stanowisku ministra gospodarki Rzeszy. W styczniu 1939 r. Hitler mianował go prezesem Reichsbanku, centralnego banku państwa. Zasiadał także w Radzie Ministrów do Obrony Rzeszy oraz w Centralnym Urzędzie Planowania.

Choć Funk nie był postacią decydującą o kierunku polityki tak jak Hermann Göring czy sam Hitler, jego urzędy stanowiły niezbędne tryby machiny zbrodni. Kierowane przez niego resort i bank tłumaczyły politykę terroru i podboju na język budżetów, kredytów i przepływów kruszcu. To aparat gospodarczy zamieniał grabież i wyzysk w środki finansujące wojnę i eksterminację.

Pod jego zarządem Reichsbank stał się instytucją, przez którą przechodziły dobra odebrane ofiarom prześladowań i ludobójstwa. Funk godził się na przyjmowanie do skarbca banku depozytów SS zawierających kosztowności pochodzące z obozów, zdając sobie sprawę — jak wykazał proces — z ich zbrodniczego pochodzenia.

Zbrodnie i ofiary

Odpowiedzialność Funka ma charakter gospodarczy i finansowy, lecz jest bezpośrednio wpisana w mechanizm Zagłady i grabieży okupowanej Europy. Amerykański oskarżyciel Robert H. Jackson nazwał go w Norymberdze „bankierem złotych zębów” — w nawiązaniu do praktyki wyrywania złotych zębów ofiarom obozów koncentracyjnych i przekazywania kruszcu do Reichsbanku w celu przetopienia na sztaby.

  • Udział w wypieraniu Żydów z niemieckiej gospodarki i w „aryzacji” — przymusowym przejmowaniu żydowskiego mienia i przedsiębiorstw.
  • Przyjmowanie przez Reichsbank depozytów SS z obozów zagłady: złota, biżuterii, zegarków, oprawek okularów i złota dentystycznego odebranego zamordowanym ofiarom.
  • Finansowe zaplecze wyzysku i pracy przymusowej oraz eksploatacji gospodarczej ziem okupowanych.
ok. 200 tys. ofiar (przedział 50 tys.–500 tys.)

Szacunek odzwierciedla rolę Funka w gospodarczej grabieży oraz finansowym umożliwianiu deportacji i wyzysku. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Walther Funk został osądzony w głównym procesie zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Akt oskarżenia przedstawiono 18 października 1945 r. Trybunał uznał go za winnego w punktach drugim, trzecim i czwartym aktu oskarżenia — zbrodnie przeciwko pokojowi, zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości — i 1 października 1946 r. skazał na dożywotnie pozbawienie wolności.

Karę odbywał w więzieniu Spandau w Berlinie. W maju 1957 r., po około jedenastu latach odbywania kary, został zwolniony ze względu na stan zdrowia. Zmarł na wolności 31 maja 1960 r. w Düsseldorfie, unikając pełnego wykonania wyroku.

Źródła