VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Wilhelm Keitel

stracony w 1946 r. 1882–1946

Wilhelm Keitel był feldmarszałkiem i przez cały okres wojny szefem Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu (OKW) — najwyższego organu dowodzenia niemieckich sił zbrojnych. Firmował swoim podpisem rozkazy, które nakazywały mordowanie jeńców, zakładników i ludności cywilnej, przez co ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciw ludzkości oraz współudział w Zagładzie i innych ludobójstwach na froncie wschodnim.

Wojna napastniczaZbrodnie wojenneZbrodnie przeciw ludzkościZagłada ŻydówInne ludobójstwaPraca przymusowa

Rola w aparacie zbrodni

Od lutego 1938 r. aż do kapitulacji Rzeszy w maju 1945 r. Keitel stał na czele Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu (Oberkommando der Wehrmacht, OKW). Był najbliższym wojskowym współpracownikiem Adolfa Hitlera, przekładał jego decyzje na rozkazy dla sił zbrojnych i firmował je własnym nazwiskiem. To jego podpis nadawał zbrodniczym dyrektywom formalną moc rozkazu wiążącego dla milionów żołnierzy.

Keitel nie był jedynie sztabowym administratorem. Świadomie włączył aparat wojskowy w politykę eksterminacji: aprobował współdziałanie Wehrmachtu z SS i policją bezpieczeństwa na okupowanych terytoriach oraz nakazywał traktowanie wojny na wschodzie jako wojny na wyniszczenie, w której prawo wojenne miało nie obowiązywać wobec całych grup ludności. Jego uległość wobec Hitlera była tak daleko posunięta, że w kręgach dowództwa zyskał pogardliwe przezwisko „Lakeitel" (od niem. Lakai — lokaj).

W maju 1945 r. jako najwyższy rangą przedstawiciel niemieckich sił zbrojnych podpisał w Berlinie-Karlshorst akt bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu. Zamknęło to formalnie działalność aparatu dowodzenia, którym kierował przez siedem lat i który współorganizował zbrodnie na niespotykaną skalę.

Zbrodnie i ofiary

Odpowiedzialność Keitla wynika przede wszystkim z rozkazów, które podpisał lub firmował jako szef OKW. Znosiły one ochronę, jaką prawo wojenne dawało jeńcom i ludności cywilnej, i wprost sankcjonowały masowe zbrodnie — zwłaszcza podczas wojny przeciw Związkowi Radzieckiemu, prowadzonej od początku jako wojna na wyniszczenie.

  • Rozkaz o komisarzach (Kommissarbefehl, 1941) — nakaz rozstrzeliwania na miejscu radzieckich komisarzy politycznych wziętych do niewoli, z pogwałceniem prawa wojennego.
  • Dekret „Noc i mgła" (Nacht und Nebel, 1943) — nakaz potajemnego wywożenia do Rzeszy działaczy ruchu oporu z zachodniej Europy, którzy znikali bez śladu; ich rodzin nie informowano o losie ani miejscu pochówku.
  • Rozkazy o zakładnikach i „bandytach" — sankcjonowanie masowych egzekucji odwetowych na ludności cywilnej za działania partyzantki, w tym mordów o charakterze zbiorowej odpowiedzialności.
  • Współdziałanie z aparatem Zagłady — dyrektywy podporządkowujące działania Wehrmachtu na wschodzie celom eksterminacyjnym oraz ułatwiające zbrodnie SS i Einsatzgruppen wobec ludności żydowskiej i innych grup.
ok. 3 mln ofiar (przedział 2–5 mln)

Szacunek odzwierciedla firmowanie przez Keitla zbrodniczych rozkazów oraz jego rolę dowódczą w wojnie na wyniszczenie prowadzonej na froncie wschodnim. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Keitel stanął przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze jako jeden z głównych oskarżonych. Proces toczył się od listopada 1945 r. do października 1946 r. Trybunał uznał go winnym na wszystkich czterech postawionych zarzutach: udziału w spisku, zbrodni przeciw pokojowi (przygotowania i prowadzenia wojny napastniczej), zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości.

W wyroku podkreślono, że powoływanie się na rozkaz przełożonego nie zwalnia od odpowiedzialności za zbrodnie tak ciężkie i tak jawnie sprzeczne z prawem. Keitel został skazany na karę śmierci. Jego prośbę o rozstrzelanie — jako honorową dla żołnierza — odrzucono. Wyrok wykonano przez powieszenie 16 października 1946 r. w Norymberdze.

Źródła