VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Paul Blobel

stracony w 1951 r. 1894–1951

Paul Blobel był oficerem SS i dowódcą Sonderkommanda 4a — oddziału Einsatzgruppe C, który dokonał masakry w Babim Jarze pod Kijowem, gdzie w ciągu dwóch dni rozstrzelano ponad 33 tys. Żydów. Odpowiada za zbrodnie przeciwko ludzkości i udział w ludobójstwie: masowe rozstrzeliwania ludności żydowskiej na okupowanej Ukrainie, a następnie za kierowanie Aktion 1005 — operacją zacierania śladów masowych mordów w całej okupowanej Europie Wschodniej.

Zbrodnie wojenneZbrodnie przeciw ludzkościZagłada ŻydówInne ludobójstwa

Rola w aparacie zbrodni

Blobel, z zawodu architekt, wstąpił do NSDAP i SS w 1931 r. i zrobił karierę w Służbie Bezpieczeństwa (SD). Po napaści Niemiec na Związek Sowiecki w czerwcu 1941 r. objął dowództwo Sonderkommanda 4a — jednego z oddziałów operacyjnych Einsatzgruppe C, podążającej za Grupą Armii „Południe” na Ukrainę. Zadaniem tych formacji, podległych Głównemu Urzędowi Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), było mordowanie Żydów, Romów, funkcjonariuszy komunistycznych i innych osób uznanych za „wrogów Rzeszy” — w praktyce była to machina ludobójstwa realizowanego przez masowe rozstrzeliwania.

Pod dowództwem Blobela Sonderkommando 4a stało się jedną z najbardziej morderczych jednostek Einsatzgruppen. To ono przeprowadziło masakrę w Babim Jarze (29–30 września 1941 r.) — jedną z największych pojedynczych zbrodni II wojny światowej. Ofiary — mężczyzn, kobiety i dzieci — spędzano nad wąwóz i rozstrzeliwano grupami nad krawędzią masowych grobów.

W czerwcu 1942 r. szef Gestapo Heinrich Müller powierzył Blobelowi ściśle tajne zadanie o kryptonimie Aktion 1005 (Sonderaktion 1005): usunięcie śladów masowych egzekucji na Wschodzie. Blobel opracował i nadzorował system otwierania masowych grobów oraz palenia zwłok na rusztach z szyn kolejowych. Do tej pracy zmuszano więźniów, przede wszystkim Żydów, których po jej zakończeniu z reguły mordowano. Operacja ta była świadomą próbą ukrycia ludobójstwa przed światem i do dziś utrudnia dokładne ustalenie liczby ofiar.

Zbrodnie i ofiary

Sonderkommando 4a pod dowództwem Blobela mordowało ludność żydowską oraz innych cywilów i jeńców na całej trasie swojego przemarszu przez Ukrainę — według meldunków samej jednostki do początku 1942 r. zamordowała ona kilkadziesiąt tysięcy osób. Do tego dochodzi odpowiedzialność Blobela za Aktion 1005, obejmującą miejsca kaźni setek tysięcy ofiar.

  • Babi Jar (Kijów), 29–30 września 1941 r. — rozstrzelanie 33 771 Żydów w ciągu dwóch dni; w kolejnych latach w tym miejscu zamordowano łącznie ok. 100 tys. osób.
  • Masowe egzekucje na Ukrainie (1941–1942) — m.in. w Żytomierzu, Perejasławiu i Charkowie; ofiarami byli przede wszystkim Żydzi, a także Romowie, jeńcy sowieccy i pacjenci szpitali psychiatrycznych.
  • Aktion 1005 (1942–1944) — kierowanie zacieraniem śladów ludobójstwa: ekshumacje i palenie zwłok ofiar, począwszy od eksperymentów w obozie zagłady Kulmhof (Chełmno nad Nerem), po masowe groby na terenach okupowanego ZSRR i Polski; mordowanie żydowskich więźniów zmuszanych do tej pracy.
ok. 80 tys. ofiar (przedział 60–100 tys.)

Szacunek odzwierciedla dowodzenie przez Blobela Sonderkommandem 4a oraz późniejsze operacje usuwania zwłok w ramach Aktion 1005. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Po wojnie Blobel został aresztowany przez aliantów i postawiony przed amerykańskim trybunałem wojskowym w Norymberdze w tzw. procesie Einsatzgruppen (sprawa nr 9 przed Trybunałami Wojskowymi w Norymberdze, NMT). Nie przyznał się do winy i próbował umniejszać swoją odpowiedzialność, jednak dowody — w tym meldunki samych Einsatzgruppen — były jednoznaczne. 10 kwietnia 1948 r. został uznany za winnego zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i przynależności do organizacji przestępczych oraz skazany na karę śmierci.

Wyrok wykonano w nocy z 7 na 8 czerwca 1951 r. w więzieniu w Landsbergu am Lech, gdzie Blobel został powieszony wraz z innymi skazanymi zbrodniarzami, m.in. dowódcą Einsatzgruppe D Ottonem Ohlendorfem. Do końca nie okazał skruchy.

Uwagi o niepewności: źródła różnią się co do kalendarzowej daty egzekucji: kartoteka i część opracowań (w tym Wikipedia) podają 7 czerwca 1951 r., natomiast United States Holocaust Memorial Museum wskazuje 8 czerwca 1951 r. Rozbieżność wynika z tego, że powieszenie nastąpiło wkrótce po północy. Podobnie liczba ofiar Babiego Jaru (33 771 w dniach 29–30 września 1941 r.) pochodzi z meldunku samej Einsatzgruppe C, a łączna liczba ofiar tego miejsca oraz całokształtu zbrodni Blobela ma charakter szacunkowy.

Źródła